Witaminy
Witaminopodobne
Minerały
Owoce
Zioła lecznicze
Naturalne

Pielęgnacja twarzy zimą. Zastosuj krem nawilżający i ulecz suchą skórę
Jak zmienia się ciało po urodzeniu dziecka?
Jagody acai

witamina e

Witamina B3 (witamina PP, niacyna)

Witamina B3 określana jest również synonimami witamina PP i niacyna. Jest mieszaniną dwóch związków: kwasu nikotynowego i jego amidu. W odróżnieniu od pozostałych witamin może być syntetyzowana w organizmie z egzogennego aminokwasu – tryptofanu. Odkrycie witaminy B3 wiąże się z epidemiami pelagry szerzącej się w najuboższych warstwach społecznych.

Źródła i wchłanianie witaminy B3

Dobrym źródłem niacyny są drożdże, mięso, wątroba, ryby, zboża, orzechy ziemne, nasiona roślin strączkowych oraz kawa i herbata. W produktach pochodzenia roślinnego dominuje kwas nikotynowy. Biodostępność niacyny z różnych produktów spożywczych jest zmienna. Aż 70% niacyny zawartej w kukurydzy to forma nieprzyswajalna. Zwiększenie dostępności witamin z kukurydzy możliwe jest poprzez specjalną obróbkę ziaren prowadzoną np. w Meksyku przy wyrobie tortilli.

Po spożyciu witamina B3 wchłania się w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Już jelitach i wątrobie przekształcana jest do aktywnych koenzymów i w takiej postaci transportowana do pozostałych organów. Dostawy z zewnątrz uzupełnione są wewnętrznym procesem syntezy niacyny. Uważa się, że dzienna porcja 100 g białka zapewnia utrzymanie odpowiedniego poziomu niacyny. U kobiet w trzecim trymestrze ciąży tempo przemian tryptofanu do niacyny wzrasta trzykrotnie. Niacyna przenika również do mleka matki.

Zarówno kwas nikotynowy, jak i jego amid biorą udział w procesie syntezy koenzymów NAD+ i jego ufosforylowanej postaci NADP+. Oba koenzymy pełnią kluczową rolę w procesie produkcji energii z węglowodanów, tłuszczy i białek oraz procesach biosyntezy kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

Objawy niedoboru witaminy B3

Niedobór witaminy B3 w diecie wywołuje pelagrę. Choroba ten niegdyś występowała epidemicznie, jednak obecnie jest bardzo rzadka. Nazwa witamina PP odzwierciedla poszukiwania leku tę chorobę (prevention of pellagra, ang. zapobieganie pelagrze). Choroba charakteryzuje się występowaniem wysypki na narażonych na promieniowanie słoneczne częściach ciała, zaburzeniami ze strony układu pokarmowego (biegunki, zaparcia, wymioty), jasnoczerwonym zabarwieniem języka i objawami neurologicznymi (depresja, apatia, zmęczenie, zaniki pamięci).

Niedobór niacyny może towarzyszyć zespołom złego wchłaniania, alkoholizmowi oraz niedoborowi innych czynników metabolicznych. W zespole rakowiaka dochodzi do nasilonego zużycia tryptofanu przez komórki nowotworowe, dlatego brakuje go na potrzeby syntezy niacyny. Ponadto niedobór niacyny występuje w zaburzeniach transportu w jelitach (dziedziczny zespół genetyczny - choroba Hartnapów) oraz towarzyszy leczeniu gruźlicy lekiem izoniazyd.

Suplementacja witaminy B3

Niacynę podaje w celu zapobiegania awitaminozie B3. Leczniczo stosowana jest w zaburzeniach gospodarki lipidowej, w biegunkach u dzieci, w zapaleniu okrężnicy, w chorobach skóry, w przewlekłych chorobach przewodu pokarmowego i w stanach zmęczenia. Niacyna obniża stężenie cholesterolu i trójglicerydów, przez co spowalnia rozwój choroby miażdżycowej. Podawanie amidu kwasu nikotynowego w pacjentów dializowanych obniża wchłanianie fosforanów, a tym samym zatrzymuje proces postępującej niewydolności nerek. Podawanie bardzo dużych dawek niacyny jest korzystne u pacjentów zakażonych wirusem HIV, u których dochodzi do postępującej utraty NAD+ z komórek limfocytów. U pacjentów z cukrzycą typu 1 wykazano ochronne działanie amidu kwasu nikotynowego na komórki trzustkowe produkujące insulinę.

Niacyna przyjmowana dawkach zalecanego dziennego spożycia (RDA) w wysokości 16 mg jest bezpieczna i dobrze tolerowana. Przedawkowanie wywołuje objawy podobne do działań niepożądanych występujących podczas leczenia dużymi dawkami tej witaminy.

Częste po przyjęciu dużej dawki niacyny są objawy skórne: nagłe zaczerwienienie, uczucie gorąca, mrowienie i swędzenie pojawiające się głównie na twarzy, ramionach i klatce piersiowej. Ich przyczyną jest rozszerzenie skórnych naczyń krwionośnych. Są to objawy niegroźne, ale przyczyniają się do zaprzestania leczenia. Rzadko mogą pojawić się reakcje alergiczne. Dawki rzędu 3-6 g na dobę mogą wywoływać zawroty i bóle głowy, zaburzenia widzenia, nudności, wymioty, biegunkę oraz podwyższać stężenie kwasu moczowego w surowicy. Długotrwałe stosowanie zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, wzrostu stężenia glukozy we krwi i zwiększonej pigmentacji skóry. Lecznicze dawki niacyny przeciwwskazane są u osób z cukrzycą, chorobami wątroby, dną moczanową i chorobą wrzodową.

Bibliografia
  1. Nagalski A, Bryła J. Zastosowanie niacyny w terapii. Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 288-302
  2. Encyclopedia of Dietary Supplements. Informa Healthcare. London 2010.
  3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego.

Nie ma jeszcze żadnych komentarzy. Śmiało!


Potrzebujesz włączonego javascript, aby móc komentować.